Trong chăn nuôi gà hộ gia đình, phương pháp cho gà mái ấp tự nhiên vẫn được nhiều người áp dụng nhờ sự đơn giản và tỷ lệ nở vẫn đạt mức cao nếu được chăm sóc tốt. Khi ổ ấp sạch sẽ, trứng đạt chất lượng và môi trường chuồng trại phù hợp, tỉ lệ nở có thể đạt tới 80% – 90%. Tuy nhiên, không phải lúc nào quá trình ấp cũng diễn ra suôn sẻ. Một trong những vấn đề thường gặp nhất là gà đang ấp bỏ ổ. Nếu không xử lý đúng cách, toàn bộ trứng có thể bị hỏng hoặc tỉ lệ nở giảm mạnh.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân khiến gà bỏ ấp và hướng dẫn chi tiết cách xử lý gà đang ấp bỏ ổ theo từng trường hợp. Đây là kiến thức quan trọng cho cả người mới nuôi và người đã có kinh nghiệm lâu năm.
Vì sao gà đang ấp lại bỏ ổ?
Gà mái khi đến kỳ sinh sản sẽ đẻ theo từng đợt khoảng 8–15 trứng. Khi kết thúc một đợt đẻ, cơ thể gà tự tiết ra hóc môn kích thích bản năng ấp trứng. Trong suốt gần 20 ngày ấp, gà mái hầu như nằm ổ liên tục, chỉ ra ngoài trong thời gian rất ngắn để ăn uống rồi quay lại ngay.
Tuy nhiên, có không ít trường hợp gà bỗng dưng bỏ ấp dù trước đó vẫn ấp hoàn toàn bình thường. Thực tế, nguyên nhân của tình trạng này thường xuất phát từ hai nhóm chính:
Gà bị stress (hoảng loạn, bất an)
Stress là nguyên nhân phổ biến nhất khiến gà đang ấp bỏ ổ. Những yếu tố gây stress có thể đến từ môi trường, chuồng trại, âm thanh, thời tiết hoặc tác động của động vật bên ngoài. Một số yếu tố điển hình:
- Ổ ấp có tiếng ồn lớn, âm thanh bất ngờ khiến gà giật mình.
- Có chuột, rắn, kiến, côn trùng hoặc mèo, chó đến gần ổ làm gà sợ.
- Chuồng ấp đặt nơi nhiều ánh sáng, không kín đáo, khiến gà không an tâm.
- Nhiệt độ chuồng quá nóng hoặc quá lạnh do thiết kế không đảm bảo.
- Gió lùa mạnh làm gà cảm thấy khó chịu khi nằm ổ.
Khi gà bị stress, bản năng ấp trứng bị gián đoạn, dẫn đến bỏ ổ trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày.
Cách xử lý gà bỏ ổ do stress
Ngay khi phát hiện gà bỏ ổ, bạn nên kiểm tra toàn bộ khu vực:
- Di chuyển ổ ấp đến nơi yên tĩnh, thoáng nhưng không quá sáng.
- Dọn sạch chuồng, loại bỏ kiến, bọ hoặc dấu hiệu động vật lạ.
- Che bớt ánh sáng, chắn gió lùa.
- Bổ sung thức ăn – nước uống gần ổ để gà không phải đi xa.
Sau khi điều chỉnh môi trường, gà vẫn cần thời gian để ổn định tinh thần. Do đó, trứng trong ổ nên được:
- Chia cho các gà mái khác đang ấp.
- Hoặc đưa vào máy ấp để đảm bảo đúng nhiệt – ẩm.
Mẹo “úp rổ” giúp gà trở lại ổ ấp
Một phương pháp dân gian được nhiều người áp dụng là “úp rổ” tổng hợp từ SV388 như sau:
- Bắt gà mái bỏ ổ nhốt vào ổ ấp.
- Dùng rổ tre úp lên vừa đủ, buộc cố định để gà không chạy ra ngoài.
- Để gà nằm trong rổ khoảng 6–12 giờ.
Khi gà bình tĩnh, bản năng ấp thường quay lại và gà sẽ tiếp tục nằm ổ. Nếu quá nửa ngày mà không có dấu hiệu quay lại ấp, coi như phương pháp này không phù hợp với con gà đó.
Gà bị rối loạn hóc môn
Hóc môn sinh sản đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bản năng ấp trứng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do, lượng hóc môn này có thể bị thay đổi:
- Chế độ dinh dưỡng không cân đối: thiếu đạm, vitamin, khoáng chất.
- Thời tiết thay đổi thất thường.
- Gà mái bản chất có hệ nội tiết yếu, không ổn định.
- Sức khỏe gà suy giảm sau đợt đẻ kéo dài.
Khi hóc môn bị rối loạn, gà có thể mất cảm giác muốn ấp và bỏ ổ dù trứng vẫn còn.
Cách xử lý gà bỏ ổ do rối loạn hóc môn
Trường hợp này khó can thiệp trực tiếp vì liên quan đến khả năng sinh lý của từng con gà. Các biện pháp có thể áp dụng:
- Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ trong giai đoạn gà đẻ: vitamin A, D3, E, B-complex, khoáng chất, canxi.
- Đảm bảo gà mái được nghỉ ngơi giữa các đợt đẻ.
- Không chọn những con gà từng bỏ ấp nhiều lần để ấp lứa tiếp theo.
Theo kinh nghiệm của người nuôi lâu năm, các con gà có hóc môn không ổn định thường bỏ ấp liên tục ở nhiều lứa. Do đó, tốt nhất nên loại chúng khỏi nhóm gà chuyên ấp nhằm tránh ảnh hưởng đến tỷ lệ nở chung.
Cách phòng tránh tình trạng gà bỏ ổ
Để hạn chế tối đa việc gà đang ấp bỏ ổ, bạn có thể áp dụng một số biện pháp phòng ngừa:
- Duy trì chuồng trại yên tĩnh: Đặt ổ ấp xa khu vực người qua lại, tiếng động lớn.
- Thiết kế ổ ấp đúng chuẩn: Ở nơi khô ráo, thoáng khí nhưng ấm áp, không có gió lùa.
- Giữ vệ sinh ổ ấp: Thay rơm rạ sạch sẽ, kiểm tra côn trùng định kỳ.
- Kiểm tra trứng kỹ trước khi cho ấp: Chỉ chọn trứng không nứt, không méo, kích thước đồng đều.
- Cho gà ăn uống đầy đủ: Đặc biệt là thức ăn giàu năng lượng và nước sạch.
- Giữ gà khỏe mạnh: Tiêm phòng, bổ sung dinh dưỡng trước giai đoạn đẻ.
Khi nào nên dừng sử dụng gà mái để ấp?
Một số gà mái dù ấp 1–2 ngày rồi vẫn bỏ ổ liên tục. Nếu đã thử các phương pháp khắc phục mà không hiệu quả, bạn nên:
- Không cho con đó ấp ở các lứa tiếp theo.
- Chuyển sang nuôi theo hướng lấy trứng hoặc thịt.
- Tìm gà mái khác có bản năng ấp tốt hơn.
Việc lựa chọn đúng gà ấp giúp duy trì tỷ lệ nở ổn định và giảm rủi ro trong chăn nuôi.
Gà đang ấp bỏ ổ là hiện tượng khá phổ biến, xuất phát từ hai nguyên nhân chính: stress và rối loạn hóc môn. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn xử lý kịp thời, tránh làm hỏng cả ổ trứng. Để đạt tỉ lệ nở cao, người nuôi cần chuẩn bị chuồng trại kỹ càng, chăm sóc gà trước và trong giai đoạn ấp, đồng thời lựa chọn những con gà mái có bản năng ấp ổn định.
Khi hiểu rõ nguyên nhân và cách xử lý gà đang ấp bỏ ổ, bạn hoàn toàn có thể đảm bảo đàn gà con nở khỏe mạnh và đạt hiệu quả cao trong chăn nuôi.
